July 31, 2009

देशकै बाजी !

विमल कोइराला भोजराज घिमिरे दिनेश अधिकारी शंकर कोइराला आदि । यी नामलाई नेपाली प्रशासन जगत्मा चिनाइरहनुपर्दैन । तर यतिमै यिनको परिचय सीमित छैन । प्रशासनमा मात्र होइन साहित्य जगत्मा पनि यिनलाई नचिन्ने सायदै होलान् । यिनै नामहरुलाई पछ्याउँदै छ अर्को एक नाम ‘गोरखबहादुर िसंह’ ।
नेपाल सरकारका सहसचिव िसंहले भर्खरैमात्र आफ्नो चौधौं कृति बजारमा ल्याएका छन् ‘नगरसभाको पाँचौ दिन ।’ विद्यार्थीकालदेखि नै लघुकथाप्रति रुचि राख्ने लेखक िसंहले यो लघुकथासंग्रहमार्फत मुलुकमा व्याप्त भ्रष्टाचारको तस्बिर उतार्ने प्रयास गरेका छन् । मुलुकको एक कुरुप यथार्थ । राजनीतिमा मात्र होइन प्रशासनमा पनि कुसर्ीका लागि तानातान यतिसम्म छ कि देशकै बाजी लगाउन पनि पछि नपर्ने स्थिति छ । थुइक्क । यो त सोच्न पनि नहुने कुरा हो । 
‘नगरसभाको पाँचौं दिन’ले दिन खोजेको मूल सन्देश नै यही हो । संग्रहको शीर्षक ‘नगर’मा सीमित भए पनि यसले गाउँ नगरदेखि िसंहदरबारसम्म फैलिएको भ्रष्टाचारलाई सार्वजनिकमात्र गरेको छैन प्रहार पनि गरेको छ ।
राजनीतिक सामाजिक र प्रशासनिक विसंगतिलाई नंग्याउन सफल छ संग्रह । प्रशासनभित्रै रहेर पनि त्यहाँको विकृति व्यक्त गर्न सक्ने निर्भिकता लोभलाग्दो छ लेखकको । यस्तो निर्भिकताले लेखकीय स्वाभिमानलाई थप ऊर्जा दिनेछ सबैका लागि ।
लघुकथा जसले अहिलेको व्यस्त समयलाई सम्बोधन गर्न सक्छ । सायद समयको यही मर्मलाई बुझेर लेखक लघुकथा लेखनमा सकि्रय भएका छन् । भ्रष्टाचारविरुद्ध उनको यो लेखन सकि्रयता ‘नगरसभाको पाँचौं दिन’सम्म मात्र होइन अझ अगाडि बढिरहोस् । 
समसामयिक सन्दर्भलाई विषय बनाएर लेखिएको यो सग्रहलाई ‘साझा’ले प्रकाशन गरेको हो ।
- अशोक सिलवाल
ashoksilwal@gmail.com

July 30, 2009

परिवार फुल हो भने नारी हाँसेपछि मात्र त्यो फूल्छ । पछिल्लो उपन्यास ‘प्रस्थानान्तर’ पढेपछि लेखकको बारेमा यस्तै छवि निर्माण भएको छ पाठकको मष्तिष्कमा ।

 

अशोक सिलवाल

असामान्य विषयवस्तुमा असामान्य लेखनका लागि रोशन थापा ‘नीरव’ परिचित छन् साहित्यिक सर्कलमा । कल्पनामा सत्य र सत्यमा कल्पना मिसाएर एक अलग स्वाद निर्माण गर्छन् उनी । उनी मान्छेको विघटित नियतिलाई छुन सिपालु छन् । लेखन भनेको विवरण र व्याख्या हो भन्ने शास्त्रीय मान्यतालाई उनले आफ्नो लेखनीमा निषेध नै गरेका छन् । उनको विचारमा यदि परिवार फुल हो भने नारी हाँसेपछि मात्र त्यो फूल्छ ।
पछिल्लो उपन्यास ‘प्रस्थानान्तर’ पढेपछि लेखकको बारेमा यस्तै छवि निर्माण भएको छ पाठकको मष्तिष्कमा ।
पुस्तक तीन चरणमा ‘भुत वर्तमान भविष्य ।’ समयको आयतन योभन्दा व्यापक हुनसक्दैन । उपन्यास यही त्रिकालको मैदानमा दौडिएको छ । आफुलाई हराउँदै पाउँदै । विस्मृतिको रोग कति भयानक हुन्छ  त्यसको अनुभुति उपन्यासका पानाहरुमा गर्न सकिन्छ । उहिले र अहिलेका कथा एक समानान्तर सत्य हो । आफ्नो पुस्ताको खोजी हरेक पुस्ताले गरिरहेको छ । विस्मृतिमा खोजी जारी छ । यो एक अनन्त प्रकृया हो ।
लेखकको मान्यता छ जहाँ गए पनि आफ्नो जरा विस्रन हुँदैन । िपंधविनाको लोटा वा टुप्पाबाट पलाएको पातप्रति कसको पो सकारात्मक धारणा होला र अपवादबाहेक ।
मान्छेभन्दा पर हुन सक्दैन मान्छे । सुनसान चिहानमा िसंहासनको के अर्थ  हो लेखकको मानवप्रेम उपन्यासमा यसरी नै व्यक्त भएको छ । मान्छे एक्लो रहन सक्दैन । संयुक्त परिवारको पक्षमा अक्षरकेन्द्रित छन् । एक्लो हुनु भनेको कि ड्रग्सको साथी हनु हो कि त आत्महत्या । विस्मृतिमा हराउनु वा बहुलाउनु पनि त्यही मार्ग हो । यसैको विपक्षमा छ यो उपन्यास । अर्थात मानवताको पक्षमा उभिएका छन् लेखक । हामी पनि छौं त्यही लहरमा । वियोगान्त हो कि संयोगान्त  उपन्यासको प्रकृति छुट्याउन कठिन छ । सायद यही नै यो उपन्यासको प्रकृति हो ।
उपन्यासमा विगतको काठमाडौंको चित्र छ । र चिन्ता छ काठमाडौंको हराएको संस्कृतिप्रति । लेखक र संस्कृति सायद एउटा साइनो हो । त्यसैले पनि लेखकको संस्कृतिमोह जायज छ । यस्तै मोह र चिन्ताले नै हाम्रो संस्कृति जिउँदो छ । 
कथासंग्रह अन्तहिन युद्ध २०५७, तेस्रो विश्वयुद्धु २०६२ र उपन्यास प्रत्येक श्रवणकुमार अर्थात युद्ध २०६४ पछि चौथो कृतिको रुपमा नीरवुको प्रस्थानान्तर बजारमा आएको हो । भाषा शैलीका हिसाबले नाटक जस्तै लाग्ने यो उपन्यास रत्नपुस्तक भण्डारले प्रकाशन गरेको हो ।